Interpelacje i zapytania radnych - IX kadencja 2024-2029

Szanowny Panie Prezydencie, zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym, do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach wznoszenia pomników. Ustawa nie różnicuje obiektów na „nowe” czy „historyczne” czy "budowane na nowo" czy „odbudowywane”. Mowa o WZNOSZENIU POMNIKÓW.

Decydujący jest zatem sam fakt fizycznego pojawienia się i zaistnienia obiektu o charakterze upamiętniającym w przestrzeni publicznej miasta.

UstawowaZgodnie z ustawą o ochronie dziedzictwa narodowego związanego z nazwami obiektów przestrzeni publicznej oraz pomnikami pomnikiem są "również kopce, obeliski, kolumny, rzeźby, posągi, popiersia, kamienie pamiątkowe, płyty i tablice pamiątkowe znajdujące się na nieruchomości stanowiącej własność lub będącej w posiadaniu jednostki samorządu terytorialnego, związku jednostek samorządu terytorialnego lub związku metropolitalnego".

Przedmiotowy obiekt jako kamień pamiątkowy spełnia zatem wymóg dla zaliczenia go do kategorii pomników na podstawie przepisów ustawowych. I jest to bezsporne.

Ponadto wspomniany obiekt - Pomnik Trzech Cesarzy postawiony przy ul. Włościańskiej, nie figurował w powojennych rejestrach pomników ani akcentów rzeźbiarskich na terenie Szczecina. Przez kilkadziesiąt lat materialnie nie istniał w tkance miejskiej - po II wojnie światowej został obalony, a w miejscu tym pozostawał zatarty w terenie, niszczejący cokół. Odszukanie w terenie kamienia i ponowne osadzenie go na cokole przez grupę prywatnych osób stanowi akt wzniesienia pomnika na nowo. I jest to także bezsporne.

Z doniesień medialnych oraz deklaracji samych inicjatorów wynika, iż argumentują oni legalność swoich działań rzekomym uzyskaniem zgody ze strony Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego (ZDiTM), motywowaną faktem, iż obiekt znajduje się w pasie drogowym ul. Włościańskiej. Pragniemy z całą stanowczością podkreślić, że ZDiTM jest jednostką budżetową miasta pełniącą funkcje stricte zarządcze i techniczne wobec infrastruktury drogowej. Żadne porozumienie, zgoda na zajęcie pasa drogowego czy opinia techniczna ZDiTM nie posiada i posiadać nie może mocy prawnej nadrzędnej wobec ustawowych prerogatyw Rady Miasta. Żaden urzędnik jednostki miejskiej nie może swoją decyzją ominąć wyłącznej właściwości Rady Miasta w zakresie polityki pamięci i wznoszenia pomników. Działanie takie nosi znamiona rażącego naruszenia procedur ustrojowych i samowoli w przestrzeni publicznej.
Obok fundamentalnego złamania ustawy o samorządzie gminnym, sprawa ta budzi głęboki sprzeciw w warstwie historyczno-społecznej. Wzniesiony samowolnie obiekt to tzw. Pomnik Trzech Cesarzy (Drei-Kaiser-Denkmal), upamiętniający władców II Rzeszy Niemieckiej z 1888 roku.
Poza Fryderykiem III (którego marginalne, 99-dniowe panowanie uniemożliwiło podjęcie szerszych działań politycznych), postacie Wilhelma I oraz Wilhelma II zapisują się w polskiej historii w sposób jednoznacznie opresyjny.
Byli to władcy firmujący i legitymizujący najtwardszy, instytucjonalny kurs germanizacyjny wymierzony w naród polski - naszych rodaków i naszych przodków.
Wilhelm I Hohenzollern podczas swego panowania (wspólnie z kanclerzem Otto von Bismarckiem) brutalnie uderzał w polską tożsamość narodową - to za jego czasów miało miejsce prowadzenie silnej antypolskiej polityki „rugów pruskich” będącej w istocie uderzającą w mieszkających na terenie Prus Polaków polityką dyskryminacji etnicznej. Podczas wypędzania Polaków dochodziło do zaboru majątków, naruszania nietykalności cielesnej, a często także, zwłaszcza w okresie zimowym, śmierci. Wilhelm I zasłynął także z czasów Kulturkampfu, który jako silny prąd ideowy i system prawny, który - choć uderzał w dużej mierze w kościół katolicki, to na ziemiach zamieszkanych przez Polaków dążył do likwidacji polskiego szkolnictwa (choćby poprzez wycofanie języka polskiego ze szkół) i polskich struktur kościelnych.
Z kolei za czasów Wilhelma II Hohenzollerna polityka pruska weszła w fazę agresywnego nacjonalizmu imperialnego. To pod jego auspicjami działał radykalny Deutscher Ostmarkenverein (tzw. Hakata), stawiający sobie za cel całkowite wywłaszczenie Polaków z ziemi. To za jego panowania doszło do powszechnie potępianego w Europie, brutalnego stłumienia strajku dzieci wrzesińskich (1901 r.) broniących języka polskiego oraz do wieloletnich prześladowań Michała Drzymały. Sam protest dzieci - pierwotnie ze szkoły we Wrześni, rozlał się po Wielkopolsce i objął m.in. Poznań, Strzałkowo, Kościan, Ostrów, Ostrowo Szlacheckie, Nową Wieś Królewską, Konarzewo, Buk, Czempiń, Leszno, Miłosław, Mamlicz w powiecie Barcin czy Będzitowo w gminie Złotniki Kujawskie. Łącznie w całej Wielkopolsce brało w nich udział nawet 100 000 dzieci! I dzisiaj próbuje się dokonywać bez jakiejkolwiek refleksji - tylko dlatego, że kiedyś tu ten pomnik stał, apoteozy władcy wybitnie antypolskiego.
Restytuowanie w polskiej przestrzeni publicznej – bez jakichkolwiek konsultacji, debaty i przede wszystkim zgody legalnych władz samorządowych – obiektów o charakterze polityczno-dynastycznym, które wprost gloryfikują pruski imperializm oraz twórców systemu ucisku narodowościowego Polaków, stanowi wyraz niezrozumiałej germanofilii i braku zrozumienia historii stosunków polsko-pruskich na przełomie XIX i XX wieku. Czym innym jest dojrzałe dbanie o historyczną tożsamość architektoniczną miasta, cmentarze czy lapidaria, a czym innym bezkrytyczne odtwarzanie pruskich pomników chwały imperialnej, stojące w jawnej sprzeczności z polską polityką pamięci.

W związku z powyższym, zwracamy się do Pana Prezydenta z następującymi pytaniami:
1. Czy Prezydent Miasta lub podległe mu wydziały Urzędu Miasta tudzież jednostki pomocnicze (w tym ZDiTM) wydawały jakiekolwiek zgody, decyzje administracyjne bądź opinie pozwalające na ingerencję w dotychczasowy stan nieruchomości, renowację cokołu oraz ponowne posadowienie na nim tzw. Pomnika Trzech Cesarzy przy ul. Włościańskiej?
2. Jeśli ZDiTM wydał jakąkolwiek zgodę na przeprowadzenie ww. prac lub postawienie obiektu na działce drogowej, na jakiej podstawie prawnej urzędnicy tej jednostki uznali swoje kompetencje za wystarczające do ominięcia art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym?
3. Jakie konkretne i niezwłoczne działania podejmie Urząd Miasta Szczecin w celu usunięcia tej ewidentnej samowoli pomnikowej z przestrzeni publicznej miasta Szczecina oraz przywrócenia terenu przy ul. Włościańskiej do stanu poprzedniego?
 

Interpelujący Radni:

• Marek Chabior (Prawo i Sprawiedliwość)
• Krzysztof Romianowski (Prawo i Sprawiedliwość)
• Marcin Pawlicki (Prawo i Sprawiedliwość)
• Marek Duklanowski (Prawo i Sprawiedliwość)
• Maciej Kopeć (Prawo i Sprawiedliwość)
• Dariusz Smoliński (Prawo i Sprawiedliwość)
• Julia Szałabawka (Prawo i Sprawiedliwość)