Uzyskanie statusu OPP nie jest sprawą prostą. Trzeba spełnić łącznie 7 warunków, opisanych w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 roku.

Warunek 1 – organizacja musi prowadzić działalność na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy podmiotów, pod warunkiem, że grupa ta jest wyodrębniona ze względu na szczególnie trudną sytuację życiową lub materialną. Oznacza to, że organizacja musi działać na rzecz jakiejś społeczności: mieszkańców gmin, osób bezdomnych, czy uzależnionych. Również dotyczy to organizacji działających na rzecz swoich członków, którymi są osoby np. uzależnione lub niepełnosprawne. Warunek ten nie będzie spełniony w sytuacji, gdy organizacja działa „do wewnątrz”, czyli wyłącznie na rzecz swoich członków.

Warunek 2 – działalność organizacji musi dotyczyć realizacji zadań publicznych na rzecz ogółu społeczności lub grupy podmiotów, o której mowa w warunku 1, w sferze określonej w art. 4 cytowanej ustawy. W praktyce oznacza to, że praktycznie żadna organizacja nie powinna mieć problemu ze znalezieniem swojej właściwej sfery aktywności, ponieważ katalog zadań opisany w art. 4 jest niezwykle pojemny. Gdyby stało się jednak tak, że organizacja tego wymogu nie spełnia, nie może się ubiegać o nadanie statusu OPP.

Warunek 3 – prowadzona ewentualnie działalność gospodarcza nie może zdominować działań odpłatnych i nieodpłatnych organizacji. Powinna być również prowadzona w rozmiarach służących prowadzeniu działalności statutowej, czyli powinna ona być działalnością, która daje możliwość prowadzenia i rozwijania działalności statutowej.

Warunek 4 – zysk z działalności gospodarczej jest w całości przeznaczany na działalność statutową. Dotyczy to również sytuacji, w których organizacja lokuje wypracowany zysk z działalności inwestując w swoją infrastrukturę lub pomnaża środki finansowe, lokując wytworzony przez siebie kapitał.

Warunek 5 – organizacja ubiegająca się o przyznanie statusu OPP musi posiadać statutowy, kolegialny organ kontroli lub nadzoru, odrębny od organu zarządzającego i niepodlegający mu
w zakresie wykonywania kontroli wewnętrznej lub nadzoru (komisja rewizyjna, rada nadzorcza). Członkowie organu kontroli i nadzoru nie mogą być członkami organu zarządzającego ani pozostawać z nimi w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia, nie mogą być skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z winy umyślnej. Mogą natomiast otrzymywać z tytułu pełnienia funkcji w takim organie zwrot uzasadnionych kosztów lub wynagrodzenie w wysokości nie wyższej niż określone w art. 8 pkt 8 ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Warunek ten wymusza na większości organizacji zmiany w statucie, a szczególnie dotyczy to fundacji, gdyż przepisy Ustawy o fundacjach z dnia 6 kwietnia 1984 roku zezwalają na tworzenie fundacji, których jedynym statutowym organem jest zarząd.

Warunek 6 – wprowadzenie do statutu lub przyjęcie w drodze uchwał władz organizacji czterech zakazów:

• zakazu udzielania pożyczek lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji w stosunku do jej członków, członków organów lub pracowników oraz osób, z którymi pracownicy pozostają
  w związku małżeńskim albo w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia albo są związani z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, zwanych dalej "osobami bliskimi",
• zakazu przekazywania majątku organizacji na rzecz ich członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich,  w szczególności jeżeli przekazanie to następuje bezpłatnie lub na preferencyjnych warunkach,
• zakazu wykorzystywania majątku na rzecz członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich, chyba że to wykorzystanie bezpośrednio wynika ze statutowego celu organizacji albo podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy,
• zakazu zakupu na szczególnych zasadach towarów lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osoby bliskie. Praktyka współpracy z Krajowym Rejestrem Sądowym wskazuje, że lepiej postrzegane jest wniesienie tego typu uregulowań bezpośrednio do statutu, choć sądy akceptują również inne rozwiązania.

Warunek 7 – rozgraniczenie zapisów statutowych organizacji dotyczących przedmiotu jej działalności. Kolejny przyczynek do zmian zapisów statutowych, w praktyce oznacza rozdzielenie działalności nieodpłatnej i odpłatnej.

Jak widać ubieganie się o nadanie statusu OPP dla organizacji wymaga podjęcia wielu czynności, związanych przede wszystkim ze zmianą struktury wewnętrznej organizacji oraz zapisów statutu. Warto jednak ten trud podjąć, ponieważ uzyskanie statusu OPP jest nobilitacją, lokującą naszą organizację w gronie najznamienitszych przedstawicieli sektora pozarządowego, cieszących się już z założenia społecznym zaufaniem i szacunkiem. Jeżeli stwierdzamy, że spełnimy te siedem warunków, rozpoczynamy procedurę ubiegania się o nadanie statusu OPP w KRS.

Wniosek o nadanie statusu OPP składamy w KRS na formularzach i będą to odpowiednio druki: KRS – Z 20, KRS – W 20 lub KRS – W 21 oraz zawsze formularz KRS – W – OPP. Formularz ten jest niesłychanie istotny, ponieważ w nim właśnie dokonuje się rozgraniczenia działalności pożytku publicznego na nieodpłatną i odpłatną. Prócz wypełnionych formularzy składamy niezbędne załączniki takie jak: statut, uchwała(y) oraz właściwy protokół dokumentujący zmiany. Inne, nieobligatoryjne dokumenty, które warto załączyć do kompletu dokumentacji kierowanej do KRS to oświadczenia członków organu kontroli wewnętrznej o niekaralności, niepozostawaniu w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości w stosunku do osób zasiadających w organie zarządzającym oraz oświadczenia członków zarządu organizacji, że dochód w całości jest przeznaczany na działalność statutową. Prócz wymaganych prawem formularzy, załączników należy również wnieść opłatę za rejestrację statusu pożytku publicznego (za publikację w Monitorze Sądowym i Gospodarczym) w wysokości 500 zł w przypadku, gdy wpis ten jest dokonywany po raz pierwszy lub 250 zł, w sytuacji gdy organizacja już raz została wpisana do KRS. Dodatkowej opłaty za wpis cechy OPP do KRS w większości przypadków nie pobiera się, choć do chwili obecnej nie jest to kwestia prawnie uregulowana.

Fakty:

• Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 roku zobowiązuje do spełnienia 7 warunków dla uzyskania statusu OPP. 
• Po ich spełnieniu należy złożyć do KRS wymagane prawem dokumenty: wypełnione formularze KRS, załączniki oraz opłatę za publikację w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.